<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?>
<TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hant-HK" xml:id="X23n0447">
<teiHeader>
	<fileDesc>
		<titleStmt>
			<title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 447 觀自在菩薩如意心陀羅尼經略疏</title>
			<title xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經數位版, No. 447 觀自在菩薩如意心陀羅尼經略疏</title>
			<author>淸 續法述</author>
			<respStmt>
				<resp>Electronic Version by</resp>
				<name>CBETA</name>
			</respStmt>
		</titleStmt>
		<editionStmt>
			<edition>XML TEI P5</edition>
			<respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>Xuzangjing</name></respStmt>
		</editionStmt>
		<extent>2卷</extent>
		<publicationStmt>
			<idno type="CBETA">
				<idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">23</idno>.<idno type="no">447</idno>
			</idno>
			<distributor>
				<name>中華電子佛典協會 (CBETA)</name>
				<address>
					<addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine>
				</address>
			</distributor>
			<availability>
				<p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p>
			</availability>
			<date>2022-10-12 23:43:51 +0800</date>
		</publicationStmt>
		<sourceDesc>
			<bibl>
				<title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title>
				<title level="s" xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經</title>
				<title level="m" xml:lang="zh-Hant">觀自在菩薩如意心陀羅尼經略疏</title>
			</bibl>
		</sourceDesc>
	</fileDesc>
	<encodingDesc>
		<projectDesc>
			<p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, OCR by CBETA</p>
			<p xml:lang="zh-Hant" cb:type="ly">CBETA 人工輸入，CBETA 掃瞄辨識</p>
		</projectDesc>
		<editorialDecl>
			<punctuation resp="#resp1"><p>原書標點</p></punctuation>
		</editorialDecl>
		<tagsDecl>
			<namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
				<tagUsage gi="rdg">
					<listWit>
						<witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness>
						<witness xml:id="wit.orig">【卍續】</witness>
					</listWit>
				</tagUsage>
			</namespace>
		</tagsDecl>
		<charDecl>
<char xml:id="CB00501">
				<charName>CBETA CHARACTER CB00501</charName>
				<mapping cb:dec="983541" type="PUA">U+F01F5</mapping>
			<mapping type="unicode">U+4B7E</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>馱</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[馬*犬]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB00849">
				<charName>CBETA CHARACTER CB00849</charName>
				<mapping cb:dec="983889" type="PUA">U+F0351</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+47E6</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>跋</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[跳-兆+(乏-之+(犮-、))]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB02494">
				<charName>CBETA CHARACTER CB02494</charName>
				<mapping cb:dec="985534" type="PUA">U+F09BE</mapping>
			<mapping type="unicode">U+47E6</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>跋</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[跳-兆+(乏-之+友)]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB04474">
				<charName>CBETA CHARACTER CB04474</charName>
				<mapping cb:dec="987514" type="PUA">U+F117A</mapping>
			<mapping type="unicode">U+3CF7</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[泳-永+曶]</value></charProp></char>
</charDecl>
	</encodingDesc>
	<profileDesc>
		<langUsage>
			<language ident="en">English</language>
			<language ident="zh-Hant">Chinese (Traditional)</language>
		</langUsage>
	</profileDesc>
	<revisionDesc>
		<change when="2013-05-20">
			<name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication
		</change>
		<change when="2006-07-04T10:54:25">
			Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT
		</change>
	</revisionDesc>
</teiHeader>
<text><body>
<milestone unit="juan" n="1"/>
<pb ed="X" xml:id="X23.0447.0782c" n="0782c"/>
<lb ed="X" n="0782c01"/>
<lb ed="X" n="0782c02"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">No. 447-A 序</cb:mulu><head>No. 447-A
<lb ed="X" n="0782c03"/><lb ed="R037" n="0502a01"/> 序</head>
<lb ed="X" n="0782c04"/>
<lb ed="X" n="0782c05"/><lb ed="R037" n="0502a02"/><p xml:id="pX23p0782c0501">如意輪王陀羅尼經者。菩薩觀自在之所宣演。本師
<lb ed="X" n="0782c06"/><lb ed="R037" n="0502a03"/>釋迦佛之所讚揚。不啻如求遂願。聚福弭蓄。直以圓
<lb ed="X" n="0782c07"/><lb ed="R037" n="0502a04"/>圓果海。高超苦苦衆生。是以。義淨三藏。奉旨翻譯。得
<lb ed="X" n="0782c08"/><lb ed="R037" n="0502a05"/>水大師。依敎傳持。三輪設化。四悉檀施。隨衆生之心。
<lb ed="X" n="0782c09"/><lb ed="R037" n="0502a06"/>應所知之量。誠有功於法門。普利於沙界者也。其奈
<lb ed="X" n="0782c10"/><lb ed="R037" n="0502a07"/>眞言種智。法義幽玄。密語呪心。宗旨秘奧。非研陀羅
<lb ed="X" n="0782c11"/><lb ed="R037" n="0502a08"/>尼藏者不能解釋。非通般若理趣者不能詮顯。慈雲
<lb ed="X" n="0782c12"/><lb ed="R037" n="0502a09"/>灌頂講主。深究敎乘。廣繙密部。曾疏斯文。久韞玉軸。
<lb ed="X" n="0782c13"/><lb ed="R037" n="0502a10"/>荆山周子鉉現居士。身行菩薩道。東來弘遠湧法師。
<lb ed="X" n="0782c14"/><lb ed="R037" n="0502a11"/>精通宗說。屛翰佛乘。見聞是解。隨喜發心。共捐淨資。
<lb ed="X" n="0782c15"/><lb ed="R037" n="0502a12"/>刊行妙典。振古騰今。光前裕後。欲令如意樹珠施與
<lb ed="X" n="0782c16"/><lb ed="R037" n="0502a13"/>四智菩提之樂。寶輪王乘御出三界火宅之苦。現在
<lb ed="X" n="0782c17"/><lb ed="R037" n="0502a14"/>九界變生死而得涅槃。未來四生轉執障而成解脫。
<lb ed="X" n="0782c18"/><lb ed="R037" n="0502a15"/>予雖衰老。睹此甚歡。遂不避凚手凍毫。謹略述緣起
<lb ed="X" n="0782c19"/><lb ed="R037" n="0502a16"/>辨端。後後學法善根深者。當當常住法身云爾。</p>
<lb ed="X" n="0782c20"/><lb ed="R037" n="0502a17"/><p xml:id="pX23p0782c2001">時
<lb ed="X" n="0782c21" type="honorific"/><lb ed="R037" n="0502a18"/>康熈五十一年春王正月燈節望旦</p>
<lb ed="X" n="0782c22"/><lb ed="R037" n="0502b01"/><p xml:id="pX23p0782c2201"><name role="" type="person">翰林院</name>檢討史舘纂修官西河九十翁毛奇齡頓首
<lb ed="X" n="0782c23"/><lb ed="R037" n="0502b02"/>拜題</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0782c24"/>
<pb ed="X" xml:id="X23.0447.0783a" n="0783a"/>
<lb ed="X" n="0783a01"/>
<lb ed="X" n="0783a02"/>
<lb ed="X" n="0783a03"/>
<lb ed="X" n="0783a04"/>
<lb ed="X" n="0783a05"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">No. 447-B 如意呪經疏序</cb:mulu><head>No. 447-B
<lb ed="X" n="0783a06"/><lb ed="R037" n="0502b04"/> 如意呪經疏序</head>
<lb ed="X" n="0783a07"/>
<lb ed="X" n="0783a08"/><lb ed="R037" n="0502b05"/><p xml:id="pX23p0783a0801">全心而呪。心心流出寶輪王。全呪而心。呪呪還歸大
<lb ed="X" n="0783a09"/><lb ed="R037" n="0502b06"/>悲體。大悲無體。依衆生以爲體。寶輪非王。攝法界以
<lb ed="X" n="0783a10"/><lb ed="R037" n="0502b07"/>稱王。稱體起悲故觸處說呪而度衆生。聽王轉輪故
<lb ed="X" n="0783a11"/><lb ed="R037" n="0502b08"/>隨時運心而入法界。隨時運心心心自在。觸處說呪
<lb ed="X" n="0783a12"/><lb ed="R037" n="0502b09"/>呪呪觀音。能說隨心呪者。良哉觀自在也。菩薩心呪
<lb ed="X" n="0783a13"/><lb ed="R037" n="0502b10"/>有乎。有而非菩薩心呪也。菩薩心呪無乎。無而非菩
<lb ed="X" n="0783a14"/><lb ed="R037" n="0502b11"/>薩心呪也。菩薩心呪亦有亦無乎。亦有亦無非菩薩
<lb ed="X" n="0783a15"/><lb ed="R037" n="0502b12"/>心呪也。菩薩心呪非有非無乎。非有非無非菩薩心
<lb ed="X" n="0783a16"/><lb ed="R037" n="0502b13"/>呪也。非有故但敬念而除毒。非無故能說法而現身。
<lb ed="X" n="0783a17"/><lb ed="R037" n="0502b14"/>非亦有亦無故稱名而救八難。非非有非無故禮供
<lb ed="X" n="0783a18"/><lb ed="R037" n="0502b15"/>而遂一求。則菩薩自在之業。千劫難思。而心呪總持
<lb ed="X" n="0783a19"/><lb ed="R037" n="0502b16"/>之功。第一希有矣。是以。補處極樂。應迹普陀。聞修於
<lb ed="X" n="0783a20"/><lb ed="R037" n="0502b17"/>觀世音。成覺於正法明。藍魚於金沙堤畔。衣子於紫
<lb ed="X" n="0783a21"/><lb ed="R037" n="0502b18"/>竹林中。首楞發其因圓通超餘者。法華顯其果功德
<lb ed="X" n="0783a22"/><lb ed="R037" n="0503a01"/>不少焉。今則坐靑蓮頂。乘如意輪。不動栴檀之場。而
<lb ed="X" n="0783a23"/><lb ed="R037" n="0503a02"/>來鵰鷲之嶺。闡揚秘藏。明無能明。發揮神猷。道非可
<lb ed="X" n="0783a24"/><lb ed="R037" n="0503a03"/>道。曲<anchor xml:id="nkr_note_add_0783a2401" n="0783a2401"/><anchor xml:id="beg0783a2401" n="0783a2401"/>己<anchor xml:id="end0783a2401"/>利人。展方寸於大千界外。順凡同聖。變塵寰
<pb ed="X" xml:id="X23.0447.0783b" n="0783b"/>
<lb ed="X" n="0783b01"/><lb ed="R037" n="0503a04"/>於五淨天中。莫不如摩尼之普應。若甘露之均霑。枯
<lb ed="X" n="0783b02"/><lb ed="R037" n="0503a05"/>槁還滋。衰殘忽茂。無小而不大。無偏而不圓。五性咸
<lb ed="X" n="0783b03"/><lb ed="R037" n="0503a06"/>歸一法性。三乘共入一佛乘。眞詮雖妙。奧旨未彰。欲
<lb ed="X" n="0783b04"/><lb ed="R037" n="0503a07"/>然法炬於冥途。俯愧凡愚之狹劣。將駕慈航於苦海。
<lb ed="X" n="0783b05"/><lb ed="R037" n="0503a08"/>仰嗟聖智之淵源。願濟群迷。頓忘膚受。悲臻後劫。不
<lb ed="X" n="0783b06"/><lb ed="R037" n="0503a09"/>避管窺。由是。三復密言。再思成疏。可謂無說而常說。
<lb ed="X" n="0783b07"/><lb ed="R037" n="0503a10"/>不聞而恒聞。終朝擾擾者爲救爲歸。竟夜昏昏者作
<lb ed="X" n="0783b08"/><lb ed="R037" n="0503a11"/>依作怙。衆響莫二其源。潛幽靈於法界。萬象不違其
<lb ed="X" n="0783b09"/><lb ed="R037" n="0503a12"/>轍。顯德相於刹塵。然後證知卽呪卽心全心全佛也
<lb ed="X" n="0783b10"/><lb ed="R037" n="0503a13"/>矣。</p>
<lb ed="X" n="0783b11"/><lb ed="R037" n="0503a14"/><p xml:id="pX23p0783b1101">時
<lb ed="X" n="0783b12" type="honorific"/><lb ed="R037" n="0503a15"/>康熈歲次乙丑孟夏朔之八日</p>
<lb ed="X" n="0783b13"/><lb ed="R037" n="0503a16"/><p xml:id="pX23p0783b1301">灌頂沙門續法題於上竺丈室</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0783b14"/>
<lb ed="X" n="0783b15"/>
<lb ed="X" n="0783b16"/>
<lb ed="X" n="0783b17"/>
<lb ed="X" n="0783b18"/>
<lb ed="X" n="0783b19"/>
<lb ed="X" n="0783b20"/>
<lb ed="X" n="0783b21"/>
<lb ed="X" n="0783b22"/>
<lb ed="X" n="0783b23"/>
<lb ed="X" n="0783b24"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">觀自在菩薩如意心陀羅尼咒經略疏</cb:mulu>
<pb ed="X" xml:id="X23.0447.0783c" n="0783c"/>
<lb ed="X" n="0783c01"/><cb:docNumber>No. 447</cb:docNumber>
<lb ed="X" n="0783c02"/><lb ed="R037" n="0503b01"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead>觀自在菩薩如意心陀羅尼呪經略
<lb ed="X" n="0783c03"/><lb ed="R037" n="0503b01"/>疏卷上</cb:jhead></cb:juan>
<lb ed="X" n="0783c04"/>
<lb ed="X" n="0783c05"/><lb ed="R037" n="0503b02"/><byline cb:type="author">淸上天竺講寺住持沙門　續法　述</byline>
<lb ed="X" n="0783c06"/><lb ed="R037" n="0503b03"/><lg type="regular" xml:id="lgX23p0783c0601"><l>稽首牟尼觀自在</l><l>如意寶輪王呪心</l>
<lb ed="X" n="0783c07"/><lb ed="R037" n="0503b04"/><l>無量聖賢加護力</l><l>讚述玄妙契佛生</l></lg>
<lb ed="X" n="0783c08"/><lb ed="R037" n="0503b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX23p0783c0801">△疏此一經文分爲二。先略標章門。</p>
<lb ed="X" n="0783c09"/><lb ed="R037" n="0503b06"/><p xml:id="pX23p0783c0901">將釋此經。五門分別。一敎起因緣。二藏乘敎攝。三
<lb ed="X" n="0783c10"/><lb ed="R037" n="0503b07"/>辨敎宗旨。四總解名題。五隨文別釋。</p>
<lb ed="X" n="0783c11"/><lb ed="R037" n="0503b08"/><p xml:id="pX23p0783c1101">△後詳釋義相五。一敎起因緣。</p>
<lb ed="X" n="0783c12"/><lb ed="R037" n="0503b09"/><p xml:id="pX23p0783c1201">初敎起因緣者。中有二門。初總論諸敎約赴機緣。
<lb ed="X" n="0783c13"/><lb ed="R037" n="0503b10"/>謂酬因酬請顯理度生也。克就佛意。則唯爲一大
<lb ed="X" n="0783c14"/><lb ed="R037" n="0503b11"/>事因緣故出現於世。欲令衆生開示悟入佛之知
<lb ed="X" n="0783c15"/><lb ed="R037" n="0503b12"/>見。次別顯此經亦多因緣。一爲顯菩薩心呪故。二
<lb ed="X" n="0783c16"/><lb ed="R037" n="0503b13"/>爲利九界衆生故。三爲脫六道苦難故。四爲除多
<lb ed="X" n="0783c17"/><lb ed="R037" n="0503b14"/>生罪障故。五爲淨身心惑惱故。六爲成福慧事業
<lb ed="X" n="0783c18"/><lb ed="R037" n="0503b15"/>故。七爲證諸乘道果故。八爲見聖賢淨土故。有如
<lb ed="X" n="0783c19"/><lb ed="R037" n="0503b16"/>是等因緣。所以說此敎也。</p>
<lb ed="X" n="0783c20"/><lb ed="R037" n="0503b17"/><p xml:id="pX23p0783c2001">△二藏乘敎攝。</p>
<lb ed="X" n="0783c21"/><lb ed="R037" n="0503b18"/><p xml:id="pX23p0783c2101">二藏乘敎攝者。藏有二。一聲聞菩薩藏中。菩薩藏
<lb ed="X" n="0783c22"/><lb ed="R037" n="0504a01"/>攝。觀自在說故。二經律論呪四藏中。顯說法益。經
<lb ed="X" n="0783c23"/><lb ed="R037" n="0504a02"/>藏攝。密演眞言。呪藏攝。乘有四。寶王經說。一聲聞
<lb ed="X" n="0783c24"/><lb ed="R037" n="0504a03"/>乘。二緣覺乘。三方廣大乘。四最上金剛乘。此如意
<pb ed="X" xml:id="X23.0447.0784a" n="0784a"/>
<lb ed="X" n="0784a01"/><lb ed="R037" n="0504a04"/>輪王呪第一希有最上一乘攝也。敎有五。初小乘
<lb ed="X" n="0784a02"/><lb ed="R037" n="0504a05"/>敎。阿含等經呪也。二大乘始敎。諸般若經陀羅尼
<lb ed="X" n="0784a03"/><lb ed="R037" n="0504a06"/>也。亦名分敎。諸方等經陀羅尼也。三大乘終敎。亦
<lb ed="X" n="0784a04"/><lb ed="R037" n="0504a07"/>名實敎。光明法華等經呪也。四一乘頓敎。仁王楞
<lb ed="X" n="0784a05"/><lb ed="R037" n="0504a08"/>伽等經呪也。五一乘圓敎。毗盧神變楞嚴隨求陀
<lb ed="X" n="0784a06"/><lb ed="R037" n="0504a09"/>羅尼也。今此呪經。如如意樹生如意珠。乃至成佛
<lb ed="X" n="0784a07"/><lb ed="R037" n="0504a10"/>常生佛前。是一乘圓頓敎<anchor xml:id="nkr_note_orig_0784001" n="0784001"/>所也。</p>
<lb ed="X" n="0784a08"/><lb ed="R037" n="0504a11"/><p xml:id="pX23p0784a0801">△三辨敎宗旨。</p>
<lb ed="X" n="0784a09"/><lb ed="R037" n="0504a12"/><p xml:id="pX23p0784a0901">三辨敎宗旨者。統論佛敎。因緣爲宗。世間法言。種
<lb ed="X" n="0784a10"/><lb ed="R037" n="0504a13"/>子因水土緣而芽得生。無明因行支緣而識等生。
<lb ed="X" n="0784a11"/><lb ed="R037" n="0504a14"/>出世法言。本覺因師敎緣而始覺生。又始覺因施
<lb ed="X" n="0784a12"/><lb ed="R037" n="0504a15"/>等緣而佛果成。又大悲因衆生緣而應化興。故知
<lb ed="X" n="0784a13"/><lb ed="R037" n="0504a16"/>世出世法不離因緣有無。法華云。佛種從緣起。中
<lb ed="X" n="0784a14"/><lb ed="R037" n="0504a17"/>論云。未曾有一法不從因緣生。別顯此經。復有總
<lb ed="X" n="0784a15"/><lb ed="R037" n="0504a18"/>別。總以一心持呪爲宗。滿足願求常生佛前悲救
<lb ed="X" n="0784a16"/><lb ed="R037" n="0504b01"/>群迷爲趣。別分五對。一敎義對。崇尙悲心流演密
<lb ed="X" n="0784a17"/><lb ed="R037" n="0504b02"/>敎爲宗。了達隨心饒益義旨爲趣。二事理對。擧持
<lb ed="X" n="0784a18"/><lb ed="R037" n="0504b03"/>誦法式功能事相爲宗。顯生佛法界緣起理性爲
<lb ed="X" n="0784a19"/><lb ed="R037" n="0504b04"/>趣。三境智對。緣無盡法界境爲宗。觀一切權實智
<lb ed="X" n="0784a20"/><lb ed="R037" n="0504b05"/>爲趣。四修證對。修賢聖行位爲宗。證妙覺果海爲
<lb ed="X" n="0784a21"/><lb ed="R037" n="0504b06"/>趣。五體用對。歸無性無二體爲宗。起悲心廣大用
<lb ed="X" n="0784a22"/><lb ed="R037" n="0504b07"/>爲趣。此之五對。生起前後相由者矣。</p>
<lb ed="X" n="0784a23"/><lb ed="R037" n="0504b08"/><p xml:id="pX23p0784a2301">△四總解名題二。先解經總題。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0784a24"/><lb ed="R037" n="0504b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX23p0784a2401">觀自在菩薩如意心陀羅尼呪經</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X23.0447.0784b" n="0784b"/>
<lb ed="X" n="0784b01"/><lb ed="R037" n="0504b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX23p0784b0101">四總解名題者。先經總題開作四門。一略明華梵。
<lb ed="X" n="0784b02"/><lb ed="R037" n="0504b11"/>觀自在。梵語阿縛盧枳多伊濕伐羅。菩薩者。具云
<lb ed="X" n="0784b03"/><lb ed="R037" n="0504b12"/>菩提薩埵。秦言入佛道大心衆生。如意。梵語摩尼。
<lb ed="X" n="0784b04"/><lb ed="R037" n="0504b13"/>心者。梵語質帝。或云質多耶。陀羅尼。肇翻總持。呪
<lb ed="X" n="0784b05"/><lb ed="R037" n="0504b14"/>是華言。經者。梵語修多羅。亦名素呾纜。二通顯得
<lb ed="X" n="0784b06"/><lb ed="R037" n="0504b15"/>名。諸經得名。或人法或喩或物或單或複。各各不
<lb ed="X" n="0784b07"/><lb ed="R037" n="0504b16"/>同。今以人法受稱。是複非單也。三對辨開合。題中
<lb ed="X" n="0784b08"/><lb ed="R037" n="0504b17"/>十三字共開八對。一敎義對。經之一字。能詮敎也。
<lb ed="X" n="0784b09"/><lb ed="R037" n="0504b18"/>觀等十二字。所詮義也。二人法對。就義中。觀下五
<lb ed="X" n="0784b10"/><lb ed="R037" n="0505a01"/>字人也。如下七字法也。三名體對。就法中。陀羅尼
<lb ed="X" n="0784b11"/><lb ed="R037" n="0505a02"/>呪名也。如意心體也。四顯密對。亦名體用對。就名
<lb ed="X" n="0784b12"/><lb ed="R037" n="0505a03"/>中。陀羅尼密體也。呪顯用也。五法喩對。就前體中。
<lb ed="X" n="0784b13"/><lb ed="R037" n="0505a04"/>如意喩也。心法也。六通別對。就前人中。觀自在別
<lb ed="X" n="0784b14"/><lb ed="R037" n="0505a05"/>也。菩薩通也。七生佛對。就通中。菩提上求佛道也。
<lb ed="X" n="0784b15"/><lb ed="R037" n="0505a06"/>薩埵下度衆生也。八境智對。就別中。觀智也。自在
<lb ed="X" n="0784b16"/><lb ed="R037" n="0505a07"/>境也。四具彰義類。分爲五段。一觀自在。梵語婆盧
<lb ed="X" n="0784b17"/><lb ed="R037" n="0505a08"/>枳底。此翻爲觀。梵語濕伐羅。此云自在。若云攝伐
<lb ed="X" n="0784b18"/><lb ed="R037" n="0505a09"/>多。此翻爲音。梵本有二不同。故譯者隨異。淸涼云。
<lb ed="X" n="0784b19"/><lb ed="R037" n="0505a10"/>觀其音聲皆得解脫。觀世音也。若具三業攝化卽
<lb ed="X" n="0784b20"/><lb ed="R037" n="0505a11"/>觀自在。所謂語業稱名除七災。身業禮拜滿二願。
<lb ed="X" n="0784b21"/><lb ed="R037" n="0505a12"/>意業存念淨三毒。一一得大自在。賢首云。謂於理
<lb ed="X" n="0784b22"/><lb ed="R037" n="0505a13"/>事無礙之境觀達自在。故立此名。又觀機往救自
<lb ed="X" n="0784b23"/><lb ed="R037" n="0505a14"/>在無礙。故以爲名。前釋就智。後釋就悲。若分釋之。
<lb ed="X" n="0784b24"/><lb ed="R037" n="0505a15"/>照窮正性察其本末。稱之爲觀。隨類普救得無障
<pb ed="X" xml:id="X23.0447.0784c" n="0784c"/>
<lb ed="X" n="0784c01"/><lb ed="R037" n="0505a16"/>礙。稱爲自在。奘三藏云。觀有不住有。觀空不住空。
<lb ed="X" n="0784c02"/><lb ed="R037" n="0505a17"/>聞名不惑於名。見相不沒於相。心不能動。境不能
<lb ed="X" n="0784c03"/><lb ed="R037" n="0505a18"/>隨。眞可謂無礙自在也。二菩薩。賢首疏云菩提薩
<lb ed="X" n="0784c04"/><lb ed="R037" n="0505b01"/>埵。此翻覺有情。有三義。一約境。所求所度。求是佛
<lb ed="X" n="0784c05"/><lb ed="R037" n="0505b02"/>佛卽覺道也。度是生生卽有情也。二約心。有覺悟
<lb ed="X" n="0784c06"/><lb ed="R037" n="0505b03"/>之智。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0784002" n="0784002"/>餘情慮之識也。三約能所。所求是佛智。佛智
<lb ed="X" n="0784c07"/><lb ed="R037" n="0505b04"/>卽覺果也。能求是自身。自身卽有情也。小品云。是
<lb ed="X" n="0784c08"/><lb ed="R037" n="0505b05"/>爲覺一切法無障礙故名爲菩薩。三如意心。梵語
<lb ed="X" n="0784c09"/><lb ed="R037" n="0505b06"/>末尼亦云摩尼。此翻爲如意。亦云隨意。音義云。末
<lb ed="X" n="0784c10"/><lb ed="R037" n="0505b07"/>謂末羅。此云垢也。尼云離也。言此寶光淨。不爲垢
<lb ed="X" n="0784c11"/><lb ed="R037" n="0505b08"/>穢所染也。又云。摩尼此曰增長。謂有此寶處。必增
<lb ed="X" n="0784c12"/><lb ed="R037" n="0505b09"/>其威德也。心者。主義要義本義。況人心藏爲主爲
<lb ed="X" n="0784c13"/><lb ed="R037" n="0505b10"/>要統極之本。以喩如意爲一切珠寶中之精要心
<lb ed="X" n="0784c14"/><lb ed="R037" n="0505b11"/>也。華嚴云。摩尼寶王變現自在雨無盡寶。又六十
<lb ed="X" n="0784c15"/><lb ed="R037" n="0505b12"/>二云。味光摩尼。淨福摩尼普光摩尼。殊勝摩尼。妙
<lb ed="X" n="0784c16"/><lb ed="R037" n="0505b13"/>藏摩尼。閻浮幢摩尼。金剛師子摩尼。日藏摩尼。可
<lb ed="X" n="0784c17"/><lb ed="R037" n="0505b14"/>樂摩尼。如意摩尼。則如意摩尼。爲摩尼寶中之心
<lb ed="X" n="0784c18"/><lb ed="R037" n="0505b15"/>王矣。取此以喩呪者。顯此呪爲諸呪中之心也。神
<lb ed="X" n="0784c19"/><lb ed="R037" n="0505b16"/>妙總統名如意心。十界求願隨心饒益。故下經云。
<lb ed="X" n="0784c20"/><lb ed="R037" n="0505b17"/>猶如意樹生如意寶。令所希求應時果遂。四陀羅
<lb ed="X" n="0784c21"/><lb ed="R037" n="0505b18"/>尼呪。梵語陀羅尼。秦言能持。集諸善法持令不失。
<lb ed="X" n="0784c22"/><lb ed="R037" n="0506a01"/>譬如好器盛水不漏。亦言能遮。不善惡心遮令不
<lb ed="X" n="0784c23"/><lb ed="R037" n="0506a02"/>生。欲作罪時遮令不作。肇翻總持。謂持善不失。持
<lb ed="X" n="0784c24"/><lb ed="R037" n="0506a03"/>惡不生。又翻遮持。要解曰。總持者。卽諸佛密語。有
<pb ed="X" xml:id="X23.0447.0785a" n="0785a"/>
<lb ed="X" n="0785a01"/><lb ed="R037" n="0506a04"/>一字多字無字之異。能以一字。總一切法。持無量
<lb ed="X" n="0785a02"/><lb ed="R037" n="0506a05"/>義。摧邪立正。殄惡生善。皆能總而持之也。呪是華
<lb ed="X" n="0785a03"/><lb ed="R037" n="0506a06"/>言祝願爲義。如菩薩四願。前二願拔苦。卽遮惡也。
<lb ed="X" n="0785a04"/><lb ed="R037" n="0506a07"/>後二願與樂。卽持善也。例如此土禁呪等法。便以
<lb ed="X" n="0785a05"/><lb ed="R037" n="0506a08"/>呪名翻陀羅尼。然亦不失遮持義意。新譯名爲眞
<lb ed="X" n="0785a06"/><lb ed="R037" n="0506a09"/>言。亦名爲明。今則華梵雙標。故云陀羅尼呪。密部
<lb ed="X" n="0785a07"/><lb ed="R037" n="0506a10"/>有三。一佛部分五。五佛所說也。二菩薩部。三鬼神
<lb ed="X" n="0785a08"/><lb ed="R037" n="0506a11"/>部。一一部內。論上中下。成就增益名爲上法。禳災
<lb ed="X" n="0785a09"/><lb ed="R037" n="0506a12"/>攝召名爲中法。降伏邪魔名爲下法。于上法中又
<lb ed="X" n="0785a10"/><lb ed="R037" n="0506a13"/>分三品。各有行儀。各有觀法。各有嚴禁。而通以無
<lb ed="X" n="0785a11"/><lb ed="R037" n="0506a14"/>上菩提心爲主。若無師傳則名盜法。若違行儀則
<lb ed="X" n="0785a12"/><lb ed="R037" n="0506a15"/>招惡報。若犯嚴禁。輙以功效向他人說。則招奇禍。
<lb ed="X" n="0785a13"/><lb ed="R037" n="0506a16"/>若料揀當經。菩薩部增益法。又此本不如諸譯限
<lb ed="X" n="0785a14"/><lb ed="R037" n="0506a17"/>日期定滿數。亦無嚴禁觀儀。但一心持誦無間斷
<lb ed="X" n="0785a15"/><lb ed="R037" n="0506a18"/>爲妙。切須依經。幸勿乖敎。上四段開釋也。合釋之。
<lb ed="X" n="0785a16"/><lb ed="R037" n="0506b01"/>秪二段。觀自在菩薩人也。大悲經云。觀自在。<anchor xml:id="nkr_note_add_0785a1601" n="0785a1601"/><anchor xml:id="beg0785a1601" n="0785a1601"/>已<anchor xml:id="end0785a1601"/>於
<lb ed="X" n="0785a17"/><lb ed="R037" n="0506b02"/>過去作佛。號正法明如來。大悲願力安樂衆生故。
<lb ed="X" n="0785a18"/><lb ed="R037" n="0506b03"/>現爲菩薩。如意心呪法也。寶輪王陀羅尼是第一
<lb ed="X" n="0785a19"/><lb ed="R037" n="0506b04"/>希有之法。菩薩爲顯。下云現身證驗。心呪爲密。下
<lb ed="X" n="0785a20"/><lb ed="R037" n="0506b05"/>云最極甚深隱密心呪。觀自在眞身。常住三摩故。
<lb ed="X" n="0785a21"/><lb ed="R037" n="0506b06"/>陀羅尼應身。隨所應現故。自在願也悲也。願以悲
<lb ed="X" n="0785a22"/><lb ed="R037" n="0506b07"/>心拔諸苦故。經云悲願盈懷。如意行也慈也。行持
<lb ed="X" n="0785a23"/><lb ed="R037" n="0506b08"/>呪心得諸樂故。經云若誦一遍悉皆遂意。觀音。是
<lb ed="X" n="0785a24"/><lb ed="R037" n="0506b09"/>智能證理。是慧如燈破暗。呪王。是斷能破惑。是福
<pb ed="X" xml:id="X23.0447.0785b" n="0785b"/>
<lb ed="X" n="0785b01"/><lb ed="R037" n="0506b10"/>如珠雨寶。菩薩了因種也。陀羅尼緣因種也。觀自
<lb ed="X" n="0785b02"/><lb ed="R037" n="0506b11"/>在。本實。不動本際。隨自意照實智也。如意心。迹權。
<lb ed="X" n="0785b03"/><lb ed="R037" n="0506b12"/>迹任方圓。隨他意照權智也。通共十對。如理思之。
<lb ed="X" n="0785b04"/><lb ed="R037" n="0506b13"/>五經者梵語修妬路。古譯爲契經。契謂契理契機。
<lb ed="X" n="0785b05"/><lb ed="R037" n="0506b14"/>經謂貫穿攝化。佛地論云。貫穿法相攝化衆生。又
<lb ed="X" n="0785b06"/><lb ed="R037" n="0506b15"/>訓經爲常爲法。天魔外道不能改壞曰常。聖智凡
<lb ed="X" n="0785b07"/><lb ed="R037" n="0506b16"/>愚皆可軌則曰法。慈恩云。常則道軌百王。法乃德
<lb ed="X" n="0785b08"/><lb ed="R037" n="0506b17"/>模萬乘。攝則集斯妙義。貫乃御彼庸生。稱之爲契
<lb ed="X" n="0785b09"/><lb ed="R037" n="0506b18"/>經也。</p>
<lb ed="X" n="0785b10"/><lb ed="R037" n="0507a01"/><p xml:id="pX23p0785b1001">△次出譯人名。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0785b11"/><lb ed="R037" n="0507a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX23p0785b1101">唐三藏法師義淨譯</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0785b12"/><lb ed="R037" n="0507a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX23p0785b1201">次譯人名。唐代名李唐也。三藏者。通經律論三藏
<lb ed="X" n="0785b13"/><lb ed="R037" n="0507a04"/>也。法師者。佛法所屬人天師範故。義淨諱也。字文
<lb ed="X" n="0785b14"/><lb ed="R037" n="0507a05"/>明。范陽張氏子。髫齓出家。弱冠具戒。高宗咸亨二
<lb ed="X" n="0785b15"/><lb ed="R037" n="0507a06"/>年。三十七歲。往西域。求佛經。經二十五年。歷三十
<lb ed="X" n="0785b16"/><lb ed="R037" n="0507a07"/>餘國。至證聖乙未年五月。還至河洛。得梵本經律
<lb ed="X" n="0785b17"/><lb ed="R037" n="0507a08"/>論。近四百部。合五十萬夾。舍利三百粒。天后親迎
<lb ed="X" n="0785b18"/><lb ed="R037" n="0507a09"/>於東門外。奉安佛授記寺。勅令翻譯。玄宗開元元
<lb ed="X" n="0785b19"/><lb ed="R037" n="0507a10"/>年七月入寂。壽七十九。僧臘五十九。塔于洛京龍
<lb ed="X" n="0785b20"/><lb ed="R037" n="0507a11"/>門北之高原。前後譯經律論五十六部。凡二百三
<lb ed="X" n="0785b21"/><lb ed="R037" n="0507a12"/>十卷。譯者易也。易梵成華也。法師華梵兼善。故奉
<lb ed="X" n="0785b22"/><lb ed="R037" n="0507a13"/>詔譯此經。傳之後世。咸共流通也。</p>
<lb ed="X" n="0785b23"/><lb ed="R037" n="0507a14"/><p xml:id="pX23p0785b2301">△五隨文別釋二。先叙意。</p>
<lb ed="X" n="0785b24"/><lb ed="R037" n="0507a15"/><p xml:id="pX23p0785b2401">五隨文別釋者。先叙意。一經分爲三分。是道安法
<pb ed="X" xml:id="X23.0447.0785c" n="0785c"/>
<lb ed="X" n="0785c01"/><lb ed="R037" n="0507a16"/>師高判。初序分。序時處不謬主伴可徵也。次正宗
<lb ed="X" n="0785c02"/><lb ed="R037" n="0507a17"/>分。正明心呪宗崇法式也。後流通分。流布十方。通
<lb ed="X" n="0785c03"/><lb ed="R037" n="0507a18"/>傳來世也。於正宗中。依淸涼國師。科開四章。初從
<lb ed="X" n="0785c04"/><lb ed="R037" n="0507b01"/>爾時觀自在至隨汝意說。名請求加護以生信。開
<lb ed="X" n="0785c05"/><lb ed="R037" n="0507b02"/>佛知見理也。二從時觀自在至廣陳供養。名正說
<lb ed="X" n="0785c06"/><lb ed="R037" n="0507b03"/>心呪以開解。示佛知見敎也。三從爾時世尊至不
<lb ed="X" n="0785c07"/><lb ed="R037" n="0507b04"/>得生疑。名讚示持法以成行。悟佛知見行也。四從
<lb ed="X" n="0785c08"/><lb ed="R037" n="0507b05"/>爾時世尊至如是救苦。名結勸親驗以證果。入佛
<lb ed="X" n="0785c09"/><lb ed="R037" n="0507b06"/>知見果也。一經綱領旨趣如是而<anchor xml:id="nkr_note_add_0785c0901" n="0785c0901"/><anchor xml:id="beg0785c0901" n="0785c0901"/>已<anchor xml:id="end0785c0901"/>。次消文。逐節
<lb ed="X" n="0785c10"/><lb ed="R037" n="0507b07"/>消釋其句文也。如下所明。</p><p xml:id="pX23p0785c1011" cb:place="inline">△次消文分三。初序分。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0785c11"/><lb ed="R037" n="0507b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX23p0785c1101">如是我聞一時薄伽梵在伽栗斯山與大菩薩無量
<lb ed="X" n="0785c12"/><lb ed="R037" n="0507b09"/>衆俱。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0785c13"/><lb ed="R037" n="0507b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX23p0785c1301">如是。指此本呪經之法。我聞。謂文殊與阿難親從
<lb ed="X" n="0785c14"/><lb ed="R037" n="0507b11"/>佛及觀自在前所聞者也。一時者。師資道合說聽
<lb ed="X" n="0785c15"/><lb ed="R037" n="0507b12"/>同時也。薄伽梵梵語。佛地論明六義。一自在。不繫
<lb ed="X" n="0785c16"/><lb ed="R037" n="0507b13"/>煩惱故。二熾盛。智火燒煉故。三端嚴。相好莊飾故。
<lb ed="X" n="0785c17"/><lb ed="R037" n="0507b14"/>四名稱。名德徧知故。五吉祥。一切供讚故。六尊貴。
<lb ed="X" n="0785c18"/><lb ed="R037" n="0507b15"/>利樂有情故。總衆德至尙之名。卽本尊釋迦佛也。
<lb ed="X" n="0785c19"/><lb ed="R037" n="0507b16"/>在住也。伽栗斯亦云姞利呬。又云姞栗陀羅矩。此
<lb ed="X" n="0785c20"/><lb ed="R037" n="0507b17"/>云狼迹。峰形如狼之迹。亦翻仙人。諸仙依止故。亦
<lb ed="X" n="0785c21"/><lb ed="R037" n="0507b18"/>云負重。山名<name role="" type="person">摩竭陀國</name>所屬之境。與共也。超出權
<lb ed="X" n="0785c22"/><lb ed="R037" n="0508a01"/>漸名大。統攝二乘人天曰無量衆。俱。同時一處也。
<lb ed="X" n="0785c23"/><lb ed="R037" n="0508a02"/>此是結集經者序起之文令證信耳。</p><p xml:id="pX23p0785c2315" cb:place="inline">△二正宗分
<lb ed="X" n="0785c24"/><lb ed="R037" n="0508a03"/>開四。一請求加護以生信二。先菩薩請加三。初啓
<pb ed="X" xml:id="X23.0447.0786a" n="0786a"/>
<lb ed="X" n="0786a01"/><lb ed="R037" n="0508a04"/>請威儀。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0786a02"/><lb ed="R037" n="0508a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX23p0786a0201">爾時觀自在菩薩摩訶薩來詣佛所頂禮雙足右繞
<lb ed="X" n="0786a03"/><lb ed="R037" n="0508a06"/>三匝以膝著地合掌恭敬白佛言。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0786a04"/><lb ed="R037" n="0508a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX23p0786a0401">以下文分四分爲一經所宗之正義也。敎被乘時
<lb ed="X" n="0786a05"/><lb ed="R037" n="0508a08"/>故。云爾時觀自在。出啓敎人名。摩訶薩者。本是正
<lb ed="X" n="0786a06"/><lb ed="R037" n="0508a09"/>法明佛。迹現等覺位人。上同下合。非權漸比。故爲
<lb ed="X" n="0786a07"/><lb ed="R037" n="0508a10"/>菩薩中大菩薩也。適化所及故來求證。普爲衆生。
<lb ed="X" n="0786a08"/><lb ed="R037" n="0508a11"/>以至尊之頂。禮至卑之足。大悲也。勤求於佛心無
<lb ed="X" n="0786a09"/><lb ed="R037" n="0508a12"/>懈歇。一度固未展其誠。過三又覺其煩亂。大願也。
<lb ed="X" n="0786a10"/><lb ed="R037" n="0508a13"/>方便不離實際故右膝著地。二智<g ref="#CB04474">㳷</g>合無二故。义
<lb ed="X" n="0786a11"/><lb ed="R037" n="0508a14"/>手合掌。大智也。上明身儀。尊重爲恭。渴仰爲敬。意
<lb ed="X" n="0786a12"/><lb ed="R037" n="0508a15"/>業也。由心恭敬。運於身口。成威儀故。上示曰吿。下
<lb ed="X" n="0786a13"/><lb ed="R037" n="0508a16"/>啓曰白。直陳名言。委悉名語。口業敬也。三業若不
<lb ed="X" n="0786a14"/><lb ed="R037" n="0508a17"/>誠敬。何能成三輪因。圓三身德。化三有。滅三道耶。</p>
<lb ed="X" n="0786a15"/><lb ed="R037" n="0508a18"/><p xml:id="pX23p0786a1501">△二出呪名相。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0786a16"/><lb ed="R037" n="0508b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX23p0786a1601">世尊我今有大陀羅尼明呪大壇場法名靑蓮華頂
<lb ed="X" n="0786a17"/><lb ed="R037" n="0508b02"/>栴檀摩尼心金剛祕密常加護持所謂無障礙觀自
<lb ed="X" n="0786a18"/><lb ed="R037" n="0508b03"/>在蓮華如意寶輪王陀羅尼心呪第一希有能於一
<lb ed="X" n="0786a19"/><lb ed="R037" n="0508b04"/>切所求之事隨心饒益皆得成就。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0786a20"/><lb ed="R037" n="0508b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX23p0786a2001">初出壇名相呪。後立壇。壇必依呪。故先擧呪。獨絕
<lb ed="X" n="0786a21"/><lb ed="R037" n="0508b06"/>無倫名之爲大。曰明呪者。諸大神呪。皆依圓照淸
<lb ed="X" n="0786a22"/><lb ed="R037" n="0508b07"/>淨覺相而成。永斷無明。能成佛道。故經云。有大陀
<lb ed="X" n="0786a23"/><lb ed="R037" n="0508b08"/>羅尼門。名爲圓覺。此是三陀羅尼之根本也。寶積
<lb ed="X" n="0786a24"/><lb ed="R037" n="0508b09"/>經陀羅尼品云。如來之智。攝諸善巧。所有宣說諸
<pb ed="X" xml:id="X23.0447.0786b" n="0786b"/>
<lb ed="X" n="0786b01"/><lb ed="R037" n="0508b10"/>陀羅尼。無不淸淨。無有少法所得。皆歸於空。賢首
<lb ed="X" n="0786b02"/><lb ed="R037" n="0508b11"/>釋云。智鑒無昧名大明呪。大下持呪須壇。壇能護
<lb ed="X" n="0786b03"/><lb ed="R037" n="0508b12"/>呪故。次明壇。初句擧體。壇有事理。事如像壇鏡壇
<lb ed="X" n="0786b04"/><lb ed="R037" n="0508b13"/>印壇想壇。理卽法界。經云。以大圓覺爲我伽藍。身
<lb ed="X" n="0786b05"/><lb ed="R037" n="0508b14"/>心安居平等性智。<name role="" type="person">實叉難陀</name>本云。香水作方壇。縱
<lb ed="X" n="0786b06"/><lb ed="R037" n="0508b15"/>廣四肘。用種種華。燒白檀香。壇中豎四幡。張白幰
<lb ed="X" n="0786b07"/><lb ed="R037" n="0508b16"/>葢。壇上懸四白幡。供養。局事像也。此本不出表理
<lb ed="X" n="0786b08"/><lb ed="R037" n="0508b17"/>性也。更無過上曰大。密部中明四種曼荼囉。一大
<lb ed="X" n="0786b09"/><lb ed="R037" n="0508b18"/>曼荼囉。二法曼荼囉。三羯磨曼荼囉。四三昧耶曼
<lb ed="X" n="0786b10"/><lb ed="R037" n="0509a01"/>荼囉。今是初一也。梵語曼荼囉。此翻爲壇。千手眼
<lb ed="X" n="0786b11"/><lb ed="R037" n="0509a02"/>儀云。若無壇佛。應結纔發意轉法輪菩薩印。印現
<lb ed="X" n="0786b12"/><lb ed="R037" n="0509a03"/>壇儀。二手各作金剛拳。進力檀慧相鈎結。以此手
<lb ed="X" n="0786b13"/><lb ed="R037" n="0509a04"/>印置於身前。空中卽盡虗空界。成大曼荼囉。以印
<lb ed="X" n="0786b14"/><lb ed="R037" n="0509a05"/>安於心上。卽自心成大曼荼囉。是則曼荼囉全體
<lb ed="X" n="0786b15"/><lb ed="R037" n="0509a06"/>卽是法界性矣。此則理事俱通者也。法有四。謂息
<lb ed="X" n="0786b16"/><lb ed="R037" n="0509a07"/>災。增益。敬愛。降伏。今是希求世出世間種種勝利。
<lb ed="X" n="0786b17"/><lb ed="R037" n="0509a08"/>屬增益法也。餘亦兼通。名如意故。次名句出名。蓮
<lb ed="X" n="0786b18"/><lb ed="R037" n="0509a09"/>華者。出泥不染。濯漣不夭。上擎雨露。下蔭魚蝦。隨
<lb ed="X" n="0786b19"/><lb ed="R037" n="0509a10"/>諸風日。所向自如。表大悲持覆而不染著也。靑爲
<lb ed="X" n="0786b20"/><lb ed="R037" n="0509a11"/>四色之長。尊勝名頂。栴檀義翻與藥。能除病故。大
<lb ed="X" n="0786b21"/><lb ed="R037" n="0509a12"/>論云。白檀治熱病。赤檀去風腫。正法念云。天與修
<lb ed="X" n="0786b22"/><lb ed="R037" n="0509a13"/>羅戰時。爲刀所傷。栴檀塗之卽愈。華嚴云。栴檀塗
<lb ed="X" n="0786b23"/><lb ed="R037" n="0509a14"/>身。火不能燒。表大智能除三毒病也。摩尼此云如
<lb ed="X" n="0786b24"/><lb ed="R037" n="0509a15"/>意。一雨寶如意。二現色如意。三離垢如意。不爲諸
<pb ed="X" xml:id="X23.0447.0786c" n="0786c"/>
<lb ed="X" n="0786c01"/><lb ed="R037" n="0509a16"/>垢穢故。四無害如意。大論云。人得此珠。毒不能害。
<lb ed="X" n="0786c02"/><lb ed="R037" n="0509a17"/>入火不害。表大願隨心應量起諸妙行也。精要名
<lb ed="X" n="0786c03"/><lb ed="R037" n="0509a18"/>心。心上香光莊嚴揀非粗疎者矣。又靑蓮爲頂。栴
<lb ed="X" n="0786c04"/><lb ed="R037" n="0509b01"/>檀摩尼爲心。猶見爲諸壇中之尊勝精要者也。約
<lb ed="X" n="0786c05"/><lb ed="R037" n="0509b02"/>理。蓮卽有爲法界。檀卽無爲法界。摩尼卽無障礙
<lb ed="X" n="0786c06"/><lb ed="R037" n="0509b03"/>法界。後金剛二句明用。金剛密迹。擎山持杵。遍虗
<lb ed="X" n="0786c07"/><lb ed="R037" n="0509b04"/>空界。晝夜隨侍。楞嚴金剛藏王。如是修心求正定
<lb ed="X" n="0786c08"/><lb ed="R037" n="0509b05"/>人。乃至散心遊戲聚落。我等徒衆常當隨從。惡魔
<lb ed="X" n="0786c09"/><lb ed="R037" n="0509b06"/>欲來擾善人者。我以寶杵。殞碎其首。恒令此人所
<lb ed="X" n="0786c10"/><lb ed="R037" n="0509b07"/>作如願。</p>
<lb ed="X" n="0786c11"/><lb ed="R037" n="0509b08"/><p xml:id="pX23p0786c1101">次出呪名相。先標名。無句人也。無障礙者。一上同
<lb ed="X" n="0786c12"/><lb ed="R037" n="0509b09"/>諸佛慈力。起三十二應。得無障礙。二下合衆生悲
<lb ed="X" n="0786c13"/><lb ed="R037" n="0509b10"/>仰。施十四無畏。得無障礙。三中成自<anchor xml:id="nkr_note_add_0786c1301" n="0786c1301"/><anchor xml:id="beg0786c1301" n="0786c1301"/>己<anchor xml:id="end0786c1301"/>圓通。獲四
<lb ed="X" n="0786c14"/><lb ed="R037" n="0509b11"/>不思議。得無障礙觀自在者。一亡盡根塵觀中。聞
<lb ed="X" n="0786c15"/><lb ed="R037" n="0509b12"/>慧自在。故起悲心。拔一切苦。二起照覺空觀中。思
<lb ed="X" n="0786c16"/><lb ed="R037" n="0509b13"/>慧自在。故起深心。行諸化道。三極圓寂滅觀中。修
<lb ed="X" n="0786c17"/><lb ed="R037" n="0509b14"/>慧自在。故起直心。證究竟覺。蓮句法也。寶輪王者。
<lb ed="X" n="0786c18"/><lb ed="R037" n="0509b15"/>梵語爍迦羅。此云金剛輪。亦云金輪寶。又名勝自
<lb ed="X" n="0786c19"/><lb ed="R037" n="0509b16"/>在。貴重爲寶。摧碎爲輪。自在爲王。表摧碎生死煩
<lb ed="X" n="0786c20"/><lb ed="R037" n="0509b17"/>惱最勝自在故。心呪者。諸佛菩薩心中流出之呪。
<lb ed="X" n="0786c21"/><lb ed="R037" n="0509b18"/>又爲諸呪中之心也。約理。華卽不空藏心。意卽空
<lb ed="X" n="0786c22"/><lb ed="R037" n="0510a01"/>不空藏心。輪卽空藏心。圓覺體中恒沙德用。從本
<lb ed="X" n="0786c23"/><lb ed="R037" n="0510a02"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0786c2301" n="0786c2301"/><anchor xml:id="beg0786c2301" n="0786c2301"/>已<anchor xml:id="end0786c2301"/>來持之不失。名陀羅尼。諸大明呪。皆從中出。名
<lb ed="X" n="0786c24"/><lb ed="R037" n="0510a03"/>爲心呪。第下次顯用。無上名第一。超因位故。無等
<pb ed="X" xml:id="X23.0447.0787a" n="0787a"/>
<lb ed="X" n="0787a01"/><lb ed="R037" n="0510a04"/>名希有。齊果德故。一切求事。總攝世出世間善因
<lb ed="X" n="0787a02"/><lb ed="R037" n="0510a05"/>樂果也。隨心益者。願有小大。誓有久近。意有緩急。
<lb ed="X" n="0787a03"/><lb ed="R037" n="0510a06"/>志有勤怠。皆隨其心量。成利益安樂也。</p><p xml:id="pX23p0787a0316" cb:place="inline">△三求佛
<lb ed="X" n="0787a04"/><lb ed="R037" n="0510a07"/>加護四。一願聽說施。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0787a05"/><lb ed="R037" n="0510a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX23p0787a0501">世尊大慈聽我說者我當承佛威力施與一切衆生。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0787a06"/><lb ed="R037" n="0510a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX23p0787a0601">慈聽有二意。一上承佛力則契理。二下施衆生則
<lb ed="X" n="0787a07"/><lb ed="R037" n="0510a10"/>契機。楞伽明諸菩薩現通說法。皆由諸佛二種持
<lb ed="X" n="0787a08"/><lb ed="R037" n="0510a11"/>力。一令入三昧。二身現其前。若離佛加則不能說。</p>
<lb ed="X" n="0787a09"/><lb ed="R037" n="0510a12"/><p xml:id="pX23p0787a0901">△二顯呪大力。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0787a10"/><lb ed="R037" n="0510a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX23p0787a1001">世尊此陀羅尼有大神力大方便力我今親對佛前
<lb ed="X" n="0787a11"/><lb ed="R037" n="0510a14"/>次第宣說。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0787a12"/><lb ed="R037" n="0510a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX23p0787a1201">陀羅尼此云能遮。惡不善心遮令不生。故能有大
<lb ed="X" n="0787a13"/><lb ed="R037" n="0510a16"/>神力。除諸罪障。離一切苦也。行者持呪一心不亂。
<lb ed="X" n="0787a14"/><lb ed="R037" n="0510a17"/>卽成禪定神通力自發矣。陀羅尼此云能持。種種
<lb ed="X" n="0787a15"/><lb ed="R037" n="0510a18"/>善法持令不失故。能有方便力。成諸願事。與一切
<lb ed="X" n="0787a16"/><lb ed="R037" n="0510b01"/>樂也。行者持呪攝心不散。卽成觀智方便力自發
<lb ed="X" n="0787a17"/><lb ed="R037" n="0510b02"/>矣。呪非一種。須次第說。</p><p xml:id="pX23p0787a1710" cb:place="inline">△三懇佛護持。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0787a18"/><lb ed="R037" n="0510b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX23p0787a1801">惟願世尊垂哀加護於我及一切持明呪者。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0787a19"/><lb ed="R037" n="0510b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX23p0787a1901">經云。世尊淸淨願有大加持力。初地十地中三昧
<lb ed="X" n="0787a20"/><lb ed="R037" n="0510b05"/>及灌頂故。願哀祐於我幷持呪者。加有二種。一顯
<lb ed="X" n="0787a21"/><lb ed="R037" n="0510b06"/>加。二冥加。菩薩則顯行者通二。又加益有四。一遠
<lb ed="X" n="0787a22"/><lb ed="R037" n="0510b07"/>離魔惱。二不墮凡小。三所得倍增。四速入佛地。</p><p xml:id="pX23p0787a2219" cb:place="inline">△
<lb ed="X" n="0787a23"/><lb ed="R037" n="0510b08"/>四結加倍益。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0787a24"/><lb ed="R037" n="0510b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX23p0787a2401">雨妙珍寶猶如意樹生如意寶珠於諸衆生令其所
<pb ed="X" xml:id="X23.0447.0787b" n="0787b"/>
<lb ed="X" n="0787b01"/><lb ed="R037" n="0510b10"/>有希求應時果遂。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0787b02"/><lb ed="R037" n="0510b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX23p0787b0201">先能生益無盡。初句法。世間七珍八寶。出世間功
<lb ed="X" n="0787b03"/><lb ed="R037" n="0510b12"/>德法財。佛知見寶無不稱心雨也。次二句喩。華嚴
<lb ed="X" n="0787b04"/><lb ed="R037" n="0510b13"/>云。諸如意樹。處處行列。種種香樹。恒出香雲。種種
<lb ed="X" n="0787b05"/><lb ed="R037" n="0510b14"/>鬘樹。恒出鬘雲。種種華樹。常雨妙華。種種寶樹。出
<lb ed="X" n="0787b06"/><lb ed="R037" n="0510b15"/>諸珍寶。今則釋迦佛有轉苦成樂之力。神呪法有
<lb ed="X" n="0787b07"/><lb ed="R037" n="0510b16"/>融理變事之能。菩薩僧有和因合果之功。三寶功
<lb ed="X" n="0787b08"/><lb ed="R037" n="0510b17"/>德利樂行人。如惡叉聚同時具足。故取如意寶樹。
<lb ed="X" n="0787b09"/><lb ed="R037" n="0510b18"/>以喩法寶隆雨穰穰也。於下次所求果皆遂。衆生
<lb ed="X" n="0787b10"/><lb ed="R037" n="0511a01"/>九界也。增福消災人敬魔伏等求。莫不滿足。楞嚴
<lb ed="X" n="0787b11"/><lb ed="R037" n="0511a02"/>觀音云。我得佛心。證於究竟。是故能令求妻子得
<lb ed="X" n="0787b12"/><lb ed="R037" n="0511a03"/>妻子。求長壽得長壽。求三昧得三昧。乃至求大涅
<lb ed="X" n="0787b13"/><lb ed="R037" n="0511a04"/>槃得大涅槃。</p><p xml:id="pX23p0787b1306" cb:place="inline">△次如來印許二。初總申讚印。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0787b14"/><lb ed="R037" n="0511a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX23p0787b1401">爾時世尊讚觀自在菩薩言如是如是。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0787b15"/><lb ed="R037" n="0511a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX23p0787b1501">兩讚如是者。初讚心呪。理該眞俗。敎攝偏圓。具二
<lb ed="X" n="0787b16"/><lb ed="R037" n="0511a07"/>力。遂九界。如所說言。皆是眞實也。二讚悲願。興悲
<lb ed="X" n="0787b17"/><lb ed="R037" n="0511a08"/>運智。下合上同。隨緣赴感。無時不在。一如所說。是
<lb ed="X" n="0787b18"/><lb ed="R037" n="0511a09"/>實不虗也。</p><p xml:id="pX23p0787b1805" cb:place="inline">△二別出所以二。初讚利生悲願。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0787b19"/><lb ed="R037" n="0511a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX23p0787b1901">汝能悲愍諸有情類我加護汝卽對我前令汝願求
<lb ed="X" n="0787b20"/><lb ed="R037" n="0511a11"/>一切滿足。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0787b21"/><lb ed="R037" n="0511a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX23p0787b2101">悲愍有三。一生緣悲。二法緣悲。三無緣悲。今後一
<lb ed="X" n="0787b22"/><lb ed="R037" n="0511a13"/>也。有情。三乘七趣八難三途類也。菩薩悲心示敎
<lb ed="X" n="0787b23"/><lb ed="R037" n="0511a14"/>利喜爲因。衆生善根欣厭感扣爲緣。因緣具足。成
<lb ed="X" n="0787b24"/><lb ed="R037" n="0511a15"/>辦佛法。加護汝者。佛以身語顯加也。以法樂濟施
<pb ed="X" xml:id="X23.0447.0787c" n="0787c"/>
<lb ed="X" n="0787c01"/><lb ed="R037" n="0511a16"/>一切。心與佛同。不護而何。此則菩薩慈悲善根成
<lb ed="X" n="0787c02"/><lb ed="R037" n="0511a17"/>熟爲因。諸佛不違本誓願護爲緣。論云。雖有正因
<lb ed="X" n="0787c03"/><lb ed="R037" n="0511a18"/>熏習之力。若不遇佛以之爲緣。能斷煩惱入涅槃
<lb ed="X" n="0787c04"/><lb ed="R037" n="0511b01"/>者則無是處。令願滿足者。菩薩爲衆生緣有二。一
<lb ed="X" n="0787c05"/><lb ed="R037" n="0511b02"/>差別緣。從初發心至得佛時。於中。或爲眷屬父母
<lb ed="X" n="0787c06"/><lb ed="R037" n="0511b03"/>諸親。或爲知友給使冤家。或起四攝。無量行緣。此
<lb ed="X" n="0787c07"/><lb ed="R037" n="0511b04"/>又有二。一近緣。速得度故。二遠緣。久遠度故。近遠
<lb ed="X" n="0787c08"/><lb ed="R037" n="0511b05"/>緣內。又復有二。一增長行緣。二受道果緣。二平等
<lb ed="X" n="0787c09"/><lb ed="R037" n="0511b06"/>緣。一切菩薩。皆願度生。自然熏習。常恒不捨。以同
<lb ed="X" n="0787c10"/><lb ed="R037" n="0511b07"/>體智力故。隨應見聞而現作業。是等緣願皆令滿
<lb ed="X" n="0787c11"/><lb ed="R037" n="0511b08"/>足。若不護念。與衆生無緣。難可度脫。加之爲力。大
<lb ed="X" n="0787c12"/><lb ed="R037" n="0511b09"/>矣哉。</p><p xml:id="pX23p0787c1203" cb:place="inline">△二印說呪隨意。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0787c13"/><lb ed="R037" n="0511b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX23p0787c1301">汝欲宣說無障礙觀自在蓮華如意寶輪王陀羅尼
<lb ed="X" n="0787c14"/><lb ed="R037" n="0511b11"/>者最極甚深隱密心呪隨汝意說。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0787c15"/><lb ed="R037" n="0511b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX23p0787c1501">人入有爲法界。度生自在。法出不空藏心。如華開
<lb ed="X" n="0787c16"/><lb ed="R037" n="0511b13"/>敷。稱名甚深。人住無爲法界。以觀觀者。法居空藏
<lb ed="X" n="0787c17"/><lb ed="R037" n="0511b14"/>心。如寶輪王。稱名隱密。人徧無障礙法界。圓融無
<lb ed="X" n="0787c18"/><lb ed="R037" n="0511b15"/>礙。法該空不空藏心。如如意珠。稱名最極。如此圓
<lb ed="X" n="0787c19"/><lb ed="R037" n="0511b16"/>妙呪心。若不宣演。衆生利樂何從。故云隨汝意說。</p>
<lb ed="X" n="0787c20"/><lb ed="R037" n="0511b17"/><p xml:id="pX23p0787c2001">△次正說心呪以開解二。先正說三呪三。一大悲
<lb ed="X" n="0787c21"/><lb ed="R037" n="0511b18"/>呪。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0787c22"/><lb ed="R037" n="0512a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX23p0787c2201">時觀自在菩薩旣蒙佛許悲願盈懷卽于佛前以大
<lb ed="X" n="0787c23"/><lb ed="R037" n="0512a02"/>悲心而說呪曰。</p><p cb:type="dharani" xml:id="pX23p0787c2307" cb:place="inline">南無佛<g ref="#CB00501">䭾</g>耶<note place="inline">一</note>南無達摩耶<note place="inline">二</note>南無
<lb ed="X" n="0787c24"/><lb ed="R037" n="0512a03"/>僧伽耶<note place="inline">三</note>南無觀自在菩薩摩訶薩<note place="inline">四</note>具大悲心者
<pb ed="X" xml:id="X23.0447.0788a" n="0788a"/>
<lb ed="X" n="0788a01"/><lb ed="R037" n="0512a04"/><note place="inline">五</note>怛姪他<note place="inline">六</note>唵<note place="inline">七</note>斫羯羅伐底<note place="inline">八</note>震多末尼莫訶<note place="inline">九</note>
<lb ed="X" n="0788a02"/><lb ed="R037" n="0512a05"/>鉢蹬謎<note place="inline">十</note>嚕嚕嚕嚕<note place="inline">十一</note>底瑟侘<note place="inline">十二</note>篅攞<note place="inline">十三</note>痾羯利沙
<lb ed="X" n="0788a03"/><lb ed="R037" n="0512a06"/>也<note place="inline">十四</note>吽癹莎訶<note place="inline">十五</note></p></cb:div>
<lb ed="X" n="0788a04"/><lb ed="R037" n="0512a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX23p0788a0401">先標說意。蒙佛許者。初云我加護汝。次云隨汝意
<lb ed="X" n="0788a05"/><lb ed="R037" n="0512a08"/>說。是蒙印可言也。悲指利濟衆生。願指弘揚呪法。
<lb ed="X" n="0788a06"/><lb ed="R037" n="0512a09"/>以大悲心而說呪者。三藏心中。當不空如來藏心
<lb ed="X" n="0788a07"/><lb ed="R037" n="0512a10"/>也。施諸有情離苦滅罪。名曰大悲心。依心密說其
<lb ed="X" n="0788a08"/><lb ed="R037" n="0512a11"/>語。呪祝衆生消災免難。名曰大悲呪。梁論釋云。眞
<lb ed="X" n="0788a09"/><lb ed="R037" n="0512a12"/>如於一切法中最勝。由緣眞如。起無分別智。此智
<lb ed="X" n="0788a10"/><lb ed="R037" n="0512a13"/>於諸智中最勝。由此智流出後得智。後得智所生
<lb ed="X" n="0788a11"/><lb ed="R037" n="0512a14"/>大悲。此大悲於一切定中最勝。因此大悲。如來欲
<lb ed="X" n="0788a12"/><lb ed="R037" n="0512a15"/>安立正法。救濟衆生。說大乘十二部經。此法是大
<lb ed="X" n="0788a13"/><lb ed="R037" n="0512a16"/>悲所流。於一切法中最勝。今呪從大悲心中流出。
<lb ed="X" n="0788a14"/><lb ed="R037" n="0512a17"/>於餘呪法勝也。明矣。次出呪語翻譯有四例。一翻
<lb ed="X" n="0788a15"/><lb ed="R037" n="0512a18"/>字不翻音。諸經呪語也。二翻音不翻字。卍以此方
<lb ed="X" n="0788a16"/><lb ed="R037" n="0512b01"/>萬字翻之。字體還是梵書。三音字俱翻。諸經文也。
<lb ed="X" n="0788a17"/><lb ed="R037" n="0512b02"/>四音字俱不翻。西來梵夾也。今是初一例。又奘法
<lb ed="X" n="0788a18"/><lb ed="R037" n="0512b03"/>師明五不翻。一祕密不翻。陀羅尼是。二多含不翻。
<lb ed="X" n="0788a19"/><lb ed="R037" n="0512b04"/>如薄伽梵含六義故。三此無不翻。如閻浮樹此方
<lb ed="X" n="0788a20"/><lb ed="R037" n="0512b05"/>則無。四順古不翻。如阿耨菩提。摩騰<anchor xml:id="nkr_note_add_0788a2001" n="0788a2001"/><anchor xml:id="beg0788a2001" n="0788a2001"/>已<anchor xml:id="end0788a2001"/>來。便存梵
<lb ed="X" n="0788a21"/><lb ed="R037" n="0512b06"/>音。五生善不翻。如般若尊重智慧輕淺。不翻令人
<lb ed="X" n="0788a22"/><lb ed="R037" n="0512b07"/>生敬。今亦初不翻也。然諸呪中具四悉檀。一呪是
<lb ed="X" n="0788a23"/><lb ed="R037" n="0512b08"/>鬼神王名。稱其王名。部落敬主。不敢爲非。是世界
<lb ed="X" n="0788a24"/><lb ed="R037" n="0512b09"/>義。二呪是軍中密號。相應無所呵問。不相應卽執
<pb ed="X" xml:id="X23.0447.0788b" n="0788b"/>
<lb ed="X" n="0788b01"/><lb ed="R037" n="0512b10"/>治。是爲人義。三呪是智人偈頌。如賤人奔他國。詐
<lb ed="X" n="0788b02"/><lb ed="R037" n="0512b11"/>稱王子。因以公主妻之。多瞋。人從其國來。以偈頌
<lb ed="X" n="0788b03"/><lb ed="R037" n="0512b12"/>法止瞋。對治也。四呪是諸佛密語。唯聖乃知。如王
<lb ed="X" n="0788b04"/><lb ed="R037" n="0512b13"/>索先陀婆。一名四實。<note place="inline">鹽水器馬四物同名</note>群下莫曉。第一義
<lb ed="X" n="0788b05"/><lb ed="R037" n="0512b14"/>也。今屬後悉。兼通二三。若準賢首般若疏云。呪有
<lb ed="X" n="0788b06"/><lb ed="R037" n="0512b15"/>二義。一不可釋。以是諸佛祕語。非因位所解。但當
<lb ed="X" n="0788b07"/><lb ed="R037" n="0512b16"/>誦持。除障增福。不須釋也。二亦可釋解。卽明心見
<lb ed="X" n="0788b08"/><lb ed="R037" n="0512b17"/>性斷惑證眞。今若強釋者。南無下皈依三寶菩薩。
<lb ed="X" n="0788b09"/><lb ed="R037" n="0512b18"/>南無此云皈命。佛<g ref="#CB00501">䭾</g>此云覺者。佛寶有神通力。達
<lb ed="X" n="0788b10"/><lb ed="R037" n="0513a01"/>摩此云妙法。法寶具威德力。僧伽此云和合衆。賢
<lb ed="X" n="0788b11"/><lb ed="R037" n="0513a02"/>聖僧寶有禪定力。觀自在。說呪之主。有大願力。大
<lb ed="X" n="0788b12"/><lb ed="R037" n="0513a03"/>悲心。出呪之本。成唯心力。宗鏡。問。祖先歿久。後嗣
<lb ed="X" n="0788b13"/><lb ed="R037" n="0513a04"/>資悼。違三界之唯心。乖萬法之唯識。答。有五力。唯
<lb ed="X" n="0788b14"/><lb ed="R037" n="0513a05"/>識不判。一定力。二通力。三借識力。四大願力。五法
<lb ed="X" n="0788b15"/><lb ed="R037" n="0513a06"/>威德力。道一法師對唐明皇云。佛力法力三賢十
<lb ed="X" n="0788b16"/><lb ed="R037" n="0513a07"/>聖僧力。並不能測。二十唯識頌云。展轉增上力。二
<lb ed="X" n="0788b17"/><lb ed="R037" n="0513a08"/>識成決定。此約相宗分敎說。淸涼云。佛眞心外無
<lb ed="X" n="0788b18"/><lb ed="R037" n="0513a09"/>別衆生。以衆生眞心卽佛眞心故。衆生全在佛中。
<lb ed="X" n="0788b19"/><lb ed="R037" n="0513a10"/>則果門攝法無遺。佛性論云。一切衆生悉在如來
<lb ed="X" n="0788b20"/><lb ed="R037" n="0513a11"/>智內。又衆生心外更無別佛。以佛眞心卽衆生眞
<lb ed="X" n="0788b21"/><lb ed="R037" n="0513a12"/>心故。諸佛全在衆生心中。則因門攝法無遺。華嚴
<lb ed="X" n="0788b22"/><lb ed="R037" n="0513a13"/>出現品云。菩薩應知。自心念念常有佛成正覺。一
<lb ed="X" n="0788b23"/><lb ed="R037" n="0513a14"/>切衆生心亦如是。以諸佛不離此心成正覺故。由
<lb ed="X" n="0788b24"/><lb ed="R037" n="0513a15"/>此二義。佛眞心現時。不礙衆生眞心現。生佛相卽
<pb ed="X" xml:id="X23.0447.0788c" n="0788c"/>
<lb ed="X" n="0788c01"/><lb ed="R037" n="0513a16"/>故。生佛相俱泯。梵行品云。知一切法卽心自性。如
<lb ed="X" n="0788c02"/><lb ed="R037" n="0513a17"/>此圓融心識理益實無盡矣。交光楞嚴疏云。衆生
<lb ed="X" n="0788c03"/><lb ed="R037" n="0513a18"/>心也。體常不動。用可牽移。身死非去。未死之先。本
<lb ed="X" n="0788c04"/><lb ed="R037" n="0513b01"/>不偏局於此也。身生非來。未生之先。本亦常徧於
<lb ed="X" n="0788c05"/><lb ed="R037" n="0513b02"/>此也。但因不了。成往來相。業遷使然。性本不動。故
<lb ed="X" n="0788c06"/><lb ed="R037" n="0513b03"/>知迷則任牽。悟則同體。菩薩證窮。故能隨緣赴感
<lb ed="X" n="0788c07"/><lb ed="R037" n="0513b04"/>靡不周。而恒處此菩提座。猶如一月在天影臨萬
<lb ed="X" n="0788c08"/><lb ed="R037" n="0513b05"/>水。此約性宗實敎說也。則大悲心力。爲諸力之本。
<lb ed="X" n="0788c09"/><lb ed="R037" n="0513b06"/>離此心外。諸佛菩薩。無有色聲功德矣。怛姪他此
<lb ed="X" n="0788c10"/><lb ed="R037" n="0513b07"/>翻所謂。或云卽說呪曰。唵字下正是呪語。唵。引導
<lb ed="X" n="0788c11"/><lb ed="R037" n="0513b08"/>義出生義。吽。降伏義發光明義。莎訶。成就義。令前
<lb ed="X" n="0788c12"/><lb ed="R037" n="0513b09"/>所作速疾圓成也。此四字種通於諸呪。餘句皆局。
<lb ed="X" n="0788c13"/><lb ed="R037" n="0513b10"/>斫羯羅此云金剛。伐底翻輪。轉輾義。以此金剛心
<lb ed="X" n="0788c14"/><lb ed="R037" n="0513b11"/>呪願衆生斷諸煩惱。令其息災證理也。震多此云
<lb ed="X" n="0788c15"/><lb ed="R037" n="0513b12"/>赤。末尼此云如意。莫訶翻大。圓明義。以此珠寶心
<lb ed="X" n="0788c16"/><lb ed="R037" n="0513b13"/>呪願衆生疾成佛道。令其增福得果也。鉢蹬謎此
<lb ed="X" n="0788c17"/><lb ed="R037" n="0513b14"/>云蓮華。嚕嚕嚕嚕。尼嚕翻靑。陀嚕翻黃。迦嚕翻玄。
<lb ed="X" n="0788c18"/><lb ed="R037" n="0513b15"/>阿嚕翻赤。底瑟侘此云光色。覺照義。以此蓮華心
<lb ed="X" n="0788c19"/><lb ed="R037" n="0513b16"/>呪願衆生普度有情。令其伏魔成行也。篅攞翻栴
<lb ed="X" n="0788c20"/><lb ed="R037" n="0513b17"/>檀香。痾羯利此云沈香。沙也翻赤色。熏發義。以此
<lb ed="X" n="0788c21"/><lb ed="R037" n="0513b18"/>沉檀心呪願衆生修學法門。令其人敬訓敎也。如
<lb ed="X" n="0788c22"/><lb ed="R037" n="0514a01"/>是四法呪願。如蜾蠃之呪祝螟蛉。無有不成。如是
<lb ed="X" n="0788c23"/><lb ed="R037" n="0514a02"/>三十三字種。如此方元亨利貞。具無量德。故衆生
<lb ed="X" n="0788c24"/><lb ed="R037" n="0514a03"/>觀念一一皆得如意也。呪有五部。一佛部。毗盧佛
<pb ed="X" xml:id="X23.0447.0789a" n="0789a"/>
<lb ed="X" n="0789a01"/><lb ed="R037" n="0514a04"/>爲主。二金剛部。阿閦佛爲主。三寶部。寶生佛爲主。
<lb ed="X" n="0789a02"/><lb ed="R037" n="0514a05"/>四蓮華部。彌陀佛爲主。五羯磨部。成就佛爲主。今
<lb ed="X" n="0789a03"/><lb ed="R037" n="0514a06"/>屬第四部也。又呪有五說不同。一諸佛所說呪。二
<lb ed="X" n="0789a04"/><lb ed="R037" n="0514a07"/>諸菩薩所說呪。三諸金剛王所說呪。四諸天所說
<lb ed="X" n="0789a05"/><lb ed="R037" n="0514a08"/>呪。五諸鬼神所說呪。今是第二菩薩說也。餘如密
<lb ed="X" n="0789a06"/><lb ed="R037" n="0514a09"/>部。</p><p xml:id="pX23p0789a0602" cb:place="inline">△二大心呪。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0789a07"/><lb ed="R037" n="0514a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX23p0789a0701">次說大心呪。</p><p cb:type="dharani" xml:id="pX23p0789a0706" cb:place="inline">唵<note place="inline">一</note>鉢踏摩<note place="inline">二</note>震多末尼<note place="inline">三</note>篅攞<note place="inline">四</note>
<lb ed="X" n="0789a08"/><lb ed="R037" n="0514a11"/>吽<note place="inline">五</note></p></cb:div>
<lb ed="X" n="0789a09"/><lb ed="R037" n="0514a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX23p0789a0901">初標呪名。三藏心中。空如來藏心也。無量法門。一
<lb ed="X" n="0789a10"/><lb ed="R037" n="0514a13"/>一無相。故名爲空。求於諸佛與樂增福。故名爲大。
<lb ed="X" n="0789a11"/><lb ed="R037" n="0514a14"/>佛智廣大如虗空。今欲心同於諸佛。故名大心。依
<lb ed="X" n="0789a12"/><lb ed="R037" n="0514a15"/>心說語。呪願諸佛降吉賜祥。名大心呪。佛性論云。
<lb ed="X" n="0789a13"/><lb ed="R037" n="0514a16"/>一切衆生。決定無有出如如境者。並爲如來之所
<lb ed="X" n="0789a14"/><lb ed="R037" n="0514a17"/>攝持。</p>
<lb ed="X" n="0789a15"/><lb ed="R037" n="0514a18"/><p xml:id="pX23p0789a1501">次陳呪語。唵開導義。吽擁護義。亦通諸呪。餘局本
<lb ed="X" n="0789a16"/><lb ed="R037" n="0514b01"/>部。鉢踏摩此云紅蓮華。開暢義。因此心呪。祝願諸
<lb ed="X" n="0789a17"/><lb ed="R037" n="0514b02"/>佛開緣因佛性種。與化身福樂。住於解脫德中。辦
<lb ed="X" n="0789a18"/><lb ed="R037" n="0514b03"/>度轉識。斷業道。學文字般若。成方便菩提諸事業
<lb ed="X" n="0789a19"/><lb ed="R037" n="0514b04"/>也。震多末尼翻赤如意。淨滿義。因此心呪。祝願諸
<lb ed="X" n="0789a20"/><lb ed="R037" n="0514b05"/>佛顯正因佛性種。與法身福樂。住於法身德中。辦
<lb ed="X" n="0789a21"/><lb ed="R037" n="0514b06"/>度眞識。斷苦道。學實相般若。成眞性菩提諸事業
<lb ed="X" n="0789a22"/><lb ed="R037" n="0514b07"/>也。篅攞翻栴檀。離垢義。因此心呪。祝願諸佛啓了
<lb ed="X" n="0789a23"/><lb ed="R037" n="0514b08"/>因佛性種。與報身福樂。住於般若德中。辦度業識
<lb ed="X" n="0789a24"/><lb ed="R037" n="0514b09"/>斷惑道。學觀照般若。成實智菩提諸事業也。如是
<pb ed="X" xml:id="X23.0447.0789b" n="0789b"/>
<lb ed="X" n="0789b01"/><lb ed="R037" n="0514b10"/>三法呪願。諸佛與佛覺心同一慈力多且勝焉。名
<lb ed="X" n="0789b02"/><lb ed="R037" n="0514b11"/>大心呪。不亦宜乎。</p><p xml:id="pX23p0789b0208" cb:place="inline">△三隨心呪。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0789b03"/><lb ed="R037" n="0514b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX23p0789b0301">次說隨心呪。</p><p cb:type="dharani" xml:id="pX23p0789b0306" cb:place="inline">唵<note place="inline">一</note><g ref="#CB00849">䟦</g>剌陀<note place="inline">二</note>鉢亶謎<note place="inline">三</note>吽<note place="inline">四</note></p></cb:div>
<lb ed="X" n="0789b04"/><lb ed="R037" n="0514b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX23p0789b0401">初呪名。此卽空不空如來藏心也。在自。隨悲智心。
<lb ed="X" n="0789b05"/><lb ed="R037" n="0514b14"/>在他。上隨佛心。下隨生心。故名隨心。依此無障礙
<lb ed="X" n="0789b06"/><lb ed="R037" n="0514b15"/>心呪。演說祕密眞言。願自<anchor xml:id="nkr_note_add_0789b0601" n="0789b0601"/><anchor xml:id="beg0789b0601" n="0789b0601"/>己<anchor xml:id="end0789b0601"/>起大慈悲。現千手眼。
<lb ed="X" n="0789b07"/><lb ed="R037" n="0514b16"/>入不思議。成妙功德。呪願諸佛。下隨生心。救護自
<lb ed="X" n="0789b08"/><lb ed="R037" n="0514b17"/>在。呪願衆生。上隨佛心。得眞圓通。名隨心呪。華嚴
<lb ed="X" n="0789b09"/><lb ed="R037" n="0514b18"/>云以發心故。卽與三世一切諸佛。體性平等。卽生
<lb ed="X" n="0789b10"/><lb ed="R037" n="0515a01"/>隨佛義也。出現品云。如來成正覺時。於其身中。普
<lb ed="X" n="0789b11"/><lb ed="R037" n="0515a02"/>見一切衆生成正覺等。卽佛隨生義也。彌勒讚善
<lb ed="X" n="0789b12"/><lb ed="R037" n="0515a03"/>財言。此長者子。於一生內。則能淨佛刹。化衆生。以
<lb ed="X" n="0789b13"/><lb ed="R037" n="0515a04"/>智深入法界圓滿一切大願。卽自隨他佛生義也。
<lb ed="X" n="0789b14"/><lb ed="R037" n="0515a05"/>次呪語。唵生起義。吽湧現義滿足義。<g ref="#CB02494">䟦</g>剌陀此云
<lb ed="X" n="0789b15"/><lb ed="R037" n="0515a06"/>隨意。亦云稱心。鉢亶謎翻蓮華心。佛妙覺心。如蓮
<lb ed="X" n="0789b16"/><lb ed="R037" n="0515a07"/>華開。生本覺心。如蓮華合。菩薩始覺心。如蓮華半
<lb ed="X" n="0789b17"/><lb ed="R037" n="0515a08"/>開半合。施食經云。菩薩思惟有情身各具覺悟之
<lb ed="X" n="0789b18"/><lb ed="R037" n="0515a09"/>蓮華。故能下合悲仰。隨衆生心也。思彼覺華照法
<lb ed="X" n="0789b19"/><lb ed="R037" n="0515a10"/>界。如來海會共廣大。故能上同慈力。隨諸佛心也。
<lb ed="X" n="0789b20"/><lb ed="R037" n="0515a11"/>以此密言。而加持之。全身總是大悲王。尋聲救苦
<lb ed="X" n="0789b21"/><lb ed="R037" n="0515a12"/>脫體。俱成觀自在善得圓通。或慈或威。或定或慧。
<lb ed="X" n="0789b22"/><lb ed="R037" n="0515a13"/>隨心應量。獲無障礙也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0789b23"/><lb ed="R037" n="0515a14"/>
<lb ed="X" n="0789b24"/><lb ed="R037" n="0515a15"/><cb:juan fun="close" n="1"><cb:jhead>觀自在菩薩如意陀羅尼呪經略疏卷上</cb:jhead></cb:juan>
<pb ed="X" xml:id="X23.0447.0789c" n="0789c"/>
<lb ed="X" n="0789c01"/><lb ed="R037" n="0515a16"/>
<lb ed="X" n="0789c02"/><lb ed="R037" n="0515a17"/><cb:div type="w"><head>音釋</head>
<lb ed="X" n="0789c03"/><lb ed="R037" n="0515a18"/><cb:div type="note"><entry><form>篅</form><cb:def><p xml:id="pX23p0789c0302" cb:place="inline"><note place="inline">市悅切音熱</note>。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>侘</form><cb:def><p xml:id="pX23p0789c0308" cb:place="inline"><note place="inline">丑佳切音吒</note>。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>亶</form><cb:def><p xml:id="pX23p0789c0314" cb:place="inline"><note place="inline">多早切音怛</note>。</p></cb:def></entry></cb:div></cb:div>
</cb:div></body>
<back>
<cb:div type="apparatus">
<head>校注</head>
<p>
<app from="#beg0783a2401" to="#end0783a2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0785a1601" to="#end0785a1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0785c0901" to="#end0785c0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0786c1301" to="#end0786c1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0786c2301" to="#end0786c2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0788a2001" to="#end0788a2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0789b0601" to="#end0789b0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="xuzang-notes">
<head>卍續藏 校注</head>
<p>
<note n="0784001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0784001">所疑攝</note>
<note n="0784002" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0784002">餘疑除</note>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="add-notes">
<head>新增校注</head>
<p>
<note n="0783a2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0783a2401">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0785a1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0785a1601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0785c0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0785c0901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0786c1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0786c1301">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0786c2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0786c2301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0788a2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0788a2001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0789b0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0789b0601">己【CB】，巳【卍續】</note>
</p>
</cb:div>
</back></text></TEI>